تایمر تأخیر در وصل (ON Delay Timer) – محدوده ۱.۵ تا ۳۰ ثانیه

تایمر تأخیر در وصل الکتروکاوه یک دستگاه کنترل زمان صنعتی و خانگی است که برای ایجاد تأخیر تنظیم‌شده در راه‌اندازی دستگاه‌ها و سیستم‌های الکتریکی طراحی شده است. این تایمر پس از دریافت سیگنال فرمان (ولتاژ تغذیه)، یک بازه زمانی قابل تنظیم (بین ۱.۵ تا ۳۰ ثانیه) را شمارش کرده و سپس کنتاکت خروجی خود را وصل می‌کند تا مدار بار (مانند موتور، روشنایی، پمپ و…) فعال شود.

مشخصات فنی و طراحی

• محدوده زمان‌دهی: ۱٫۵ تا ۳۰ ثانیه (قابل تنظیم دقیق با پیچ یا ولوم روی بدنه)
• نوع عملکرد: تأخیر در وصل (ON Delay)
  (پس از اعمال ولتاژ تغذیه، تایمر شروع به شمارش می‌کند و در پایان زمان تنظیم‌شده، رله را فعال می‌کند.)
• ولتاژ تغذیه (ورودی کنترل): معمولاً در مدل رایج AC 220V یا رنج‌های دیگر مانند AC 12-24V یا DC 12-24V (بسته به مدل دقیق)
• خروجی (بار): یک کنتاکت رله با ظرفیت جریان مشخص (مثلاً ۱۰A-16A) شامل پایه‌های:
  • COM (مشترک)
  • NO (معمولاً باز): در حالت عادی مدار باز است و پس از پایان تأخیر، به COM وصل می‌شود.
  • (در برخی مدل‌ها پایه NC (معمولاً بسته) نیز وجود دارد)
• دقت زمانی: معمولاً دارای دقت قابل قبول برای کاربردهای عمومی (در حد درصدی از مقدار تنظیم‌شده)
• نحوه تنظیم زمان: دستی (Manual Setting) به وسیله یک پیچ تنظیم (Potentiometer) یا ولوم روی پنل جلوی دستگاه که با چرخش آن، زمان تأخیر تنظیم می‌شود.
• نمایشگر: در این مدل معمولاً فاقد نمایشگر دیجیتال است و تنظیم زمان بر اساس درجه‌بندی روی پیچ انجام می‌گیرد.
• طراحی و نصب: اغلب در محفظه استاندارد DIN برای نصب روی ریل DIN (در تابلو برق) یا در جعبه مخصوص برای نصب روی سطح (Surface Mount) ارائه می‌شود.

نحوه کار و سیم‌بندی 

1. تغذیه (ورودی کنترل): دو ترمینال به منبع ولتاژ تغذیه (مثلاً ۲۲۰V AC) وصل می‌شوند. با اعمال این ولتاژ، تایمر روشن و فرآیند شمارش شروع می‌شود.
2. تنظیم زمان: با پیچ تنظیم روی دستگاه، زمان دلخواه (بین ۱٫۵ تا ۳۰ ثانیه) را انتخاب می‌کنید.
3. اتصال بار (خروجی): مدار بار (مثلاً سیم پیچ کنتاکتور یک موتور) بین ترمینول COM و NO تایمر وصل می‌شود.
4. عملکرد: به محض روشن شدن تایمر (اعمال ولتاژ تغذیه)، شمارش معکوس شروع می‌شود. پس از گذشت زمان تنظیم‌شده، کنتاکت داخلی رله وصل شده و مدار COM و NO به هم متصل می‌شوند. این امر باعث روشن شدن دستگاه متصل (بار) می‌گردد.
5. ریست: با قطع ولتاژ تغذیه، تایمر بلافاصله خاموش و رله قطع می‌شود. با اعمال مجدد ولتاژ، چرخه تأخیر مجدداً از ابتدا آغاز می‌گردد.

کاربردهای اصلی

• سیستم‌های روشنایی: ایجاد تأخیر در روشن شدن چراغ‌های راه پله، پارکینگ، راهروها یا حیاط پس از فشار کلید.
• کنترل موتورها و دستگاه‌های صنعتی: تأخیر در راه‌اندازی موتورهای سنگین (مانند کمپرسورها، فن‌های قوی) برای محافظت یا ایجاد توالی (سکوئنس) در روشن شدن چند دستگاه.
• سیستم‌های تهویه و اگزاست: ایجاد تأخیر بین روشن شدن سیستم اصلی (مثلاً هود) و شروع به کار فن‌های تخلیه.
• آبیاری و پمپاژ: کنترل زمان‌بندی پمپ‌های آب در سیستم‌های آبیاری یا تخلیه.
• مدارهای حفاظتی: ایجاد زمان برای پایدار شدن سیستم (مثلاً در منابع تغذیه) قبل از وصل بار اصلی.
• اتوماسیون خانگی و ساختمانی: استفاده در مدارهای ساده اتوماسیون برای کنترل لوازم برقی.

مزایای کلیدی

• سادگی در تنظیم و استفاده: نیاز به برنامه‌ریزی پیچیده ندارد و با چرخاندن یک پیچ تنظیم می‌شود.
• قابلیت اطمینان بالا: به دلیل مکانیسم الکترومکانیکی یا الکترونیکی ساده، دارای طول عمر و پایداری خوبی است.
• مقرون به صرفه: قیمت بسیار مناسب در مقایسه با تایمرهای دیجیتال برنامه‌پذیر.
• نصب آسان: ابعاد کوچک و قابلیت نصب روی ریل DIN.

هشدارها و ملاحظات فنی

1. انتخاب مدل مناسب: حتماً مطمئن شوید ولتاژ تغذیه تایمر با منبع برق شما (مثلاً ۲۲۰V) مطابقت داشته باشد.
2. جریان خروجی (رله): از ظرفیت جریان رله خروجی (مثلاً ۱۰ آمپر) اطمینان حاصل کنید که از جریان مصرفی بار شما بیشتر باشد.
3. نوع بار: برای بارهای القایی سنگین (مانند موتورها) که جریان راه‌اندازی بالایی دارند، از رله با ظرفیت بالاتر یا کنتاکتور کمکی استفاده کنید.
4. محیط نصب: از نصب دستگاه در محیط‌های بسیار مرطوب، پرگردوغبار یا دارای دمای خارج از محدوده مجاز خودداری کنید.

نتیجه‌گیری

تایمر تأخیر در وصل الکتروکاوه با رنج ۱٫۵ تا ۳۰ ثانیه، یک راه‌حل ساده، قابل اعتماد و اقتصادی برای خودکارسازی فرآیندهایی است که نیازمند یک تأخیر کوتاه و ثابت قبل از روشن شدن هستند. این دستگاه با حذف نیاز به عمل‌کرد دستی و زمان‌بندی دقیق، ایمنی و کارایی سیستم‌های خانگی، صنعتی و ساختمانی را افزایش می‌دهد.

سوالات متداول

۱. کاربرد اصلی تایمر تاخیر در وصل چیست و در کجاها استفاده می‌شود؟

تایمر تاخیر در وصل وظیفه ایجاد یک تأخیر زمانی مشخص بین وصل شدن برق تغذیه و فعال شدن خروجی را دارد . کاربردهای رایج آن عبارتند از:

• کنترل راه‌اندازی تدریجی موتورها و تجهیزات صنعتی

• مدارهای فرمان تابلوهای برق صنعتی مانند تابلوهای ستاره-مثلث

• کنترل روشنایی معابر و فضاهای سبز با تأخیر زمانی

• جلوگیری از نوسانات ناگهانی برق در راه‌اندازی همزمان چند دستگاه

• ایمن‌سازی تجهیزات حساس در برابر قطع و وصل مکرر برق

۲. مشخصات فنی مهم این محصول مانند رنج زمانی و نحوه تنظیم آن چیست؟

مشخصات فنی کلیدی این محصول عبارتند از :

• مدل: KRT-101

• رنج زمانی: ۱.۵ تا ۳۰ ثانیه (قابل تنظیم)

• نوع تنظیم: توسط پیچ تنظیم (دسته TIME) روی تایمر به صورت آنالوگ

• ولتاژ تغذیه: ۲۲۰ ولت AC (ولتاژهای ۱۱۰، ۳۸۰ ولت AC و ۱۲، ۲۴ ولت DC نیز موجود است)

• نوع خروجی: یک کنتاکت C/O (تبدیل‌دار)

• جریان کنتاکت‌ها: ۶ آمپر برای ۲۲۰ ولت AC، ۱۰ آمپر برای ۲۸ ولت DC

• جنس بدنه: پلی آمید با کیفیت بالا

۳. نحوه عملکرد این تایمر چگونه است و ترمینال‌های آن چه کاربردی دارند؟

نحوه عملکرد این تایمر به این صورت است :

• ترمینال‌های A1 و A2: با وصل شدن ولتاژ تغذیه به این دو ترمینال، زمان‌سنجی شروع می‌شود.

• ترمینال ۱۵: ترمینال مشترک کنتاکت خروجی است.

• ترمینال ۱۶: کنتاکت بسته (NC) – در حالت عادی به ترمینال ۱۵ متصل است.

• ترمینال ۱۸: کنتاکت باز (NO) – پس از اتمام زمان تنظیم شده، نمایشگر OUT روشن شده و ترمینال ۱۵ به ۱۸ متصل می‌شود.

• اگر در حین زمان‌سنجی برق قطع شود، خروجی فعال نمی‌گردد و پس از وصل مجدد، زمان‌سنجی از ابتدا آغاز می‌شود .

۴. آیا این تایمر قابلیت نصب در تابلو برق را دارد و استانداردهای آن چیست؟

بله، این تایمر با طراحی فشرده خود به راحتی بر روی ریل مینیاتوری قابل نصب است و برای استفاده در تابلوهای برق صنعتی و ساختمانی بسیار مناسب می‌باشد .
این محصول دارای استانداردها و گواهینامه‌های معتبر زیر است :

• استانداردهای بین‌المللی: IEC/EN 60255-22، IEC/EN 60255-25، IEC/EN 60255-27

• استاندارد ملی ایران: ISIRI 4221-1، ISIRI 4221-21، ISIRI 4221-27

• گواهینامه ایزو: ISO 9001:2008

• گارانتی: ۲۴ ماهه الکتروکاوه

۵. تفاوت این تایمر با سایر رنج‌های زمانی در چیست و چه زمانی باید از این مدل استفاده کرد؟

این تایمر با رنج زمانی ۱.۵ تا ۳۰ ثانیه برای کاربردهایی که نیاز به تأخیر کوتاه و دقیق دارند مناسب است. تفاوت آن با سایر رنج‌ها :

• رنج ۳ تا ۶۰ ثانیه: برای تأخیرهای متوسط

• رنج ۱۵ تا ۳۰۰ ثانیه: برای تأخیرهای طولانی‌تر

• رنج ۳ تا ۶۰ دقیقه: برای کاربردهایی که نیاز به تأخیر طولانی مدت دارند مانند کنترل روشنایی معابر در طول شب

• رنج ۲۴ ساعت: برای برنامه‌ریزی روزانه
  بنابراین، این مدل (۱.۵ تا ۳۰ ثانیه) برای تأخیرهای کوتاه صنعتی مانند راه‌اندازی پله‌ای موتورها، تایمر فرمان در مدارهای کنتاکتوری و زمان‌بندی فرآیندهای کوتاه مدت انتخاب مناسبی است.